برنامهنویسی، زبان جدید تفکر در قرن ۲۱ است؛ مهارتی که همه کودکان باید یاد بگیرند
میلاد احتیاط، فعال حوزه آموزش فناوری، با تأکید بر ضرورت فراتر رفتن آموزش برنامهنویسی از چارچوب کلاسهای سنتی، گفت: ایجاد مسیر رشد برای کودکان و نوجوانان از آشنایی با برنامهنویسی و رباتیک تا هوش مصنوعی، توسعه نرمافزار و خلق محصولات دیجیتال، میتواند زمینهساز پرورش نسلی خلاق، مسئلهحلکن و سازنده باشد.
سرعت تحول فناوری و تغییر ماهیت مشاغل آینده، نظامهای آموزشی جهان را با یک پرسش اساسی مواجه کرده است؛ چگونه میتوان نسلی را تربیت کرد که علاوه بر دانش، توانایی حل مسئله، خلاقیت و سازگاری با تغییرات را داشته باشد؟
در سالهای اخیر، بسیاری از نظامهای آموزشی پیشرو در جهان، آموزش مهارتهایی مانند تفکر محاسباتی، برنامهنویسی و سواد فناوری را از سنین پایین آغاز کردهاند؛ چراکه این مهارتها دیگر صرفاً مربوط به رشتههای تخصصی فناوری نیستند، بلکه به ابزارهایی برای تقویت توانمندیهای ذهنی و مهارتهای مورد نیاز زندگی در قرن ۲۱ تبدیل شدهاند.
دکتر میلاد احتیاط، بنیانگذار و مدیر آکادمی بینالمللی سما آریانیک و از چهرههای جوان و نوآور حوزه آموزش تکنولوژی به کودکان و نوجوانان ، معتقد است برنامهنویسی باید از یک مهارت تخصصی محدود خارج شود و به عنوان یکی از ابزارهای تربیت نسل آینده مورد توجه قرار گیرد.
او در این خصوص گفت: در گذشته تصور میشد برنامهنویسی تنها برای افرادی ضروری است که قصد فعالیت در حوزه کامپیوتر و فناوری دارند؛ اما امروز این نگاه تغییر کرده است. برنامهنویسی در واقع تمرینی برای فکر کردن، تحلیل کردن و ساختن است و به همین دلیل میتواند برای تمام کودکان مفید باشد.
برنامهنویسی؛ فراتر از نوشتن کد
میلاد احتیاط با اشاره به نقش برنامهنویسی در رشد ذهنی کودکان اظهار کرد: هدف از آموزش برنامهنویسی به کودکان، این نیست که همه آنها در آینده برنامهنویس شوند. همانطور که همه دانشآموزانی که ریاضی یاد میگیرند قرار نیست ریاضیدان شوند، همه کودکانی که برنامهنویسی یاد میگیرند نیز قرار نیست وارد صنعت نرمافزار شوند.
وی افزود: ارزش اصلی برنامهنویسی، فرآیندی است که کودک طی میکند؛ اینکه یک مسئله را تحلیل کند، آن را به بخشهای کوچکتر تقسیم کند، راهحل طراحی کند، اشتباه کند، خطاها را پیدا کند و برای رسیدن به نتیجه تلاش کند. این دقیقاً همان نوع تفکری است که در دنیای آینده اهمیت خواهد داشت.
تقویت ۱۲ مهارت کلیدی قرن ۲۱ با آموزش برنامهنویسی
بنیانگذار سما آریانیک با اشاره به اهمیت مهارتهای قرن ۲۱ گفت: موفقیت کودکان در آینده تنها به میزان اطلاعات آنها وابسته نیست، بلکه به مجموعهای از مهارتها مانند حل مسئله، تفکر انتقادی، خلاقیت، همکاری، ارتباط مؤثر، یادگیری مستمر، سازگاری با تغییر، نوآوری، تصمیمگیری، تفکر منطقی، مدیریت پروژه و خودآموزی وابسته است.
او ادامه داد: یادگیری برنامهنویسی بهترین محیطی است که میتواند این مهارتها را به شکل عملی در کودکان تقویت کند. کودک هنگام ساخت یک پروژه دیجیتال، صرفاً کد نمینویسد؛ بلکه یاد میگیرد چگونه فکر کند، چگونه خلق کند و چگونه برای یک مسئله راهحل پیدا کند.
از مصرفکننده فناوری تا خالق فناوری
احتیاط با اشاره به تغییر سبک زندگی کودکان در عصر دیجیتال بیان کرد: امروز کودکان از سنین پایین با موبایل ، تبلت، بازیهای دیجیتال و ابزارهای هوشمند در ارتباط هستند. مسئله اصلی حذف فناوری از زندگی آنها نیست؛ بلکه باید نوع ارتباط آنها با فناوری را تغییر دهیم.
وی افزود: تفاوت بزرگی میان کودکی که فقط از یک بازی دیجیتال استفاده میکند و کودکی که یاد میگیرد همان بازی را طراحی کند وجود دارد. آموزش برنامهنویسی کمک میکند کودک از یک مصرفکننده فناوری به یک خالق و سازنده تبدیل شود.
تجربه سما آریانیک در آموزش فناوری به کودکان
مدیر آکادمی بینالمللی سما آریانیک درباره فعالیتهای این مجموعه گفت: ما در سما آریانیک با همین نگاه فعالیت خود را آغاز کردیم که کودکان باید از سنین پایین با منطق فناوری و مهارتهای آینده آشنا شوند. به همین دلیل آموزش برنامهنویسی و رباتیک را از سن ۵ سالگی آغاز کردهایم تا کودکان بتوانند متناسب با سن خود، مسیر ساختن و خلق کردن را تجربه کنند.
وی ادامه داد: امروز سما آریانیک به عنوان یک مجموعه فناور، موفق به کسب عنوان فناور برتر پارک علم و فناوری دانشگاه صنعتی امیرکبیر از میان بیش از ۱۳۰ شرکت شده است و تلاش کرده است آموزش فناوری را با استانداردهای نوین آموزشی توسعه دهد.
احتیاط افزود: در حال حاضر دانشپژوهان سما آریانیک تنها محدود به یک شهر یا منطقه خاص نیستند؛ بلکه از سراسر ایران و همچنین کشورهای مختلف جهان در دورههای این مجموعه شرکت میکنند. هدف ما این است که محدودیت جغرافیا نتواند مانع دسترسی کودکان مستعد به آموزش باکیفیت فناوری شود.
ساخت مسیر آموزشی برای نسل آینده
وی با اشاره به رویکرد مجموعه اظهار کرد: ما تلاش کردهایم آموزش فناوری را از یک کلاس آموزشی ساده فراتر ببریم و یک مسیر رشد برای کودکان و نوجوانان ایجاد کنیم؛ مسیری که از آشنایی با برنامهنویسی و رباتیک آغاز میشود و به حوزههایی مانند هوش مصنوعی، توسعه نرمافزار و خلق محصولات دیجیتال می رسد.
میلاد احتیاط خاطرنشان کرد: در سما آریانیک باور داریم هر کودک ایرانی میتواند در آینده نقشآفرین باشد؛ به شرط آنکه فرصت یادگیری، تجربه و ساختن در اختیار او قرار گیرد.
آینده متعلق به کودکان خلاق و سازنده است
این فعال حوزه آموزش در پایان گفت: دنیای آینده متعلق به افرادی نیست که فقط اطلاعات بیشتری دارند؛ بلکه متعلق به کسانی است که میتوانند یاد بگیرند، مسئله حل کنند و ایدههای خود را به واقعیت تبدیل کنند.
برنامهنویسی یکی از ابزارهای قدرتمند برای پرورش این توانمندیهاست و به همین دلیل معتقدم آموزش آن باید به عنوان بخشی از تربیت نسل آینده مورد توجه قرار گیرد.
