نرخ ارز عامل اصلی گرانی خودرو / افزایش ۱۰۰ درصدی دلار، قیمت خودرو را ۱۲۱ درصد افزایش میدهد
نتایج تحلیل شاخص های قیمتی نشان می دهد که از سال ۱۳۹۷ و هم زمان با بازگشت تحریم ها، ساختار قیمت خودرو در بازار دچار دگرگونی شده و قیمت ها با نرخی فراتر از تورم عمومی افزایش یافته اند. همچین در زمان تحریم ها به نحو محسوسی قیمت خودرو در بازار داخلی تحت تاثیر نرخ ارز قرار دارد به نحوی که هر یک درصد گرانی ارز، ۱.۲۱ درصد بر قیمت خودرو میافزاید.
بررسی روند قیمتها در بازار خودرو نشان میدهد که تا پیش از پاییز ۹۷ به رغم افزایش مستمر قیمتها در بازار خودرو، درصد رشد آن از نرخ تورم عمومی کشور کمتر بوده است اما پس از پاییز ۹۷، همزمان با خروج یک طرفه ایالات متحده از برجام و بازگشت تحریمهای اقتصادی، روند افزایش قیمتها در بازار خودروها شدت گرفت و مقدار آن از تورم عمومی هم فراتر رفت.
یافتههای یک گزارش مرکز پژوهشهای مجلس نشان میدهد، متغیرهای مهمی چون تغییرات نرخ ارز، هزینههای تولید و وضعیت کمی تولید بر سطح قیمتها در بازار خودرو تاثیرگذار هستند. همچنین بررسی نرخ رشد قیمت کارخانهها و بازار خودروها از سال ۹۷ تا ۱۴۰۳ نشاندهنده آن است که خدوروهای پرتقاضای داخلی رشدی فزاینده و بیش از قیمت کارخانه داشتهاند.
محاسبات نشان میدهند ضریب اثرگذاری نرخ ارز بر قیمت خودرو در بازار در بازه زمانی ۱۳۹۳ تا ۱۴۰۳ به ۱.۲۱ رسیده است. این در حالی است که اثرگذاری قیمت مصوب فروش بر قیمت بازار خودروهای تولید داخل ۰.۳۲ برآورد شده است. به زبان ساده یعنی هر ۱۰۰ درصد افزایش نرخ ارز به میزان ۱۲۱ درصد قیمت خودروهای تولید داخل را افزایش میدهد. حال اگر افزایش نرخ ارز یک درصد هم باشد، قیمت خودروهای داخلی ۱.۲۱ درصد افزایش خواهد یافت.
این موضوع بیانگر آن است که حساسیت قیمت خودرو به نرخ ارز نه تنها در لایه افزایش هزینههای تولید خودرو بلکه در سطح قیمت خودرو در بازار نیز به میزانی معنادار اثرگذار بوده است. از طرف دیگر قیمت مصویب فروش خودرو توسط نهاد قیمتگذار، با ضریب ۰.۳۲ به قیمت بازار میشود. به این معنا که افزایش ۱۰۰ درصد نرخ مصوب فروش خودرو، به اندازه ۳۲ درصد قیمت خودرو در بازار را گران خواهد کرد.
سهم نرخ ارز در قیمت تیبا ۲ و کوییک
برآوردهای صورت گرفته در خصوص خودرو تیبا ۲ در دوره تحریمی، ضریب مثبت و بسیار معنادار ۰.۹۷ متغیر «نرخ ارز» بر قیمت این خودرو در بازار، نشان میدهد. به این معنا که در دوران تحریمی به ازای هر ۱۰۰ درصد افزایش در نرخ ارز، قیمت این خودرو در بلندمدت به میزان ۹۷ درصد افزایش مییابد. این در حالی است که محاسبه ضریب ۰.۲۴ در دوران غیر تحریمی، بیانگر آن است که به ازای هر ۱۰۰ درصد در نرخ ارز، قیمت خودرو تیبا ۲ به میزان ۲۴ درصد افزایش یافته است.
تحلیل اثر تعامل تحریم و نرخ ارز نشان میدهد که اثر نرخ ارز بر قیمت خودرو در دوره تحریمی با دوره غیر تحریمی، تفاوت قابل توجهی داشته است. درواقع بازار خودرو در ایران به تغییرات نرخ ارز با شدتی بیش از دوران تحریم نسبت به دوره دیگر واکنش نشان داده است.
برآوردهای صورت گرفته در سطح خودروی کوییک هم نشاندهنده روندی نسبتا مشابه با تیبا ۲ است. حساست قیمت این خودرو در بازار به نرخ ارز در دوران تحریم ۰.۸ و این ضریب در دوران غیر تحریمی ۰.۰۷ برآورد شده است. درواقع در دوران تحریمها، ضریب نرخ ارز قیمت بازار خودرو به طرز معناداری بیشتر شده است.
